Vermoeidheid en weinig energie

Vermoeidheid is normaal na een drukke dag, lichamelijke inspanning of een periode met weinig slaap. Meestal herstelt de energie wanneer u voldoende rust krijgt. Wanneer vermoeidheid echter langdurig aanwezig blijft, regelmatig terugkomt of niet in verhouding staat tot wat u heeft gedaan, kan dit uw dagelijks leven behoorlijk beïnvloeden.

Vermoeidheid kan zich lichamelijk en mentaal uiten. Misschien kost bewegen meer moeite, heeft u moeite om 's morgens op gang te komen of merkt u dat u zich minder goed kunt concentreren. Sommige mensen voelen zich vooral zwaar en loom, terwijl anderen zich juist uitgeput voelen ondanks voldoende rust.

De mogelijke oorzaken lopen sterk uiteen. Daarom wordt bij aanhoudende vermoeidheid eerst gekeken of medisch onderzoek nodig is. Acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde kunnen vervolgens worden ingezet als aanvulling, afgestemd op de oorzaak, het soort vermoeidheid en uw algemene gezondheid.

Hoe kan vermoeidheid zich uiten?

Niet iedereen ervaart vermoeidheid op dezelfde manier. Het moment waarop de vermoeidheid optreedt en de klachten die ermee samengaan, kunnen belangrijke informatie geven over de mogelijke oorzaak. U kunt bijvoorbeeld last hebben van:

weinig energie gedurende de dag;
lichamelijke zwakte of uitputting;
mentale vermoeidheid en concentratieproblemen;
moeilijk op gang komen in de ochtend;
een energiedip gedurende de dag;
snel vermoeid raken bij inspanning;
een verminderde belastbaarheid;
langdurig herstel na inspanning;
een zwaar of loom gevoel;
vermoeid wakker worden ondanks voldoende slaap.

Ook klachten zoals kouwelijkheid, duizeligheid, kortademigheid, hoofdpijn, spierpijn, slaapproblemen of spijsverteringsklachten kunnen samengaan met vermoeidheid.

Westerse oorzaken en aandoeningen

Vermoeidheid is een aspecifiek symptoom: het kan bij veel verschillende lichamelijke en mentale aandoeningen voorkomen. Soms is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld na een periode van slaaptekort of ziekte. Bij langdurige vermoeidheid kan verder onderzoek nodig zijn. Mogelijke oorzaken en aandoeningen zijn onder andere:

onvoldoende of verstoorde slaap;
langdurige stress of overbelasting;
bloedarmoede;
tekorten aan bijvoorbeeld ijzer, vitamine B12 of folaat;
schildklieraandoeningen;
infecties en herstel na een infectie;
diabetes;
hart- en longaandoeningen;
slaapstoornissen, zoals slaapapneu;
depressie en burn-out;
post-COVID-syndroom (Long COVID);
ME/CVS;
hormonale veranderingen;
bijwerkingen van medicijnen.

Ook voeding, alcoholgebruik, weinig beweging of juist langdurige zware lichamelijke belasting kunnen invloed hebben op het energieniveau.

Aanhoudende, ernstige of onverklaarde vermoeidheid is daarom niet automatisch een klacht die alleen met acupunctuur of kruiden behandeld moet worden. Het is belangrijk om mogelijke medische oorzaken te laten onderzoeken, zeker wanneer de vermoeidheid nieuw is, duidelijk toeneemt of samengaat met andere onverklaarde klachten.

Wat kan acupunctuur doen bij vermoeidheid?

Een acupunctuurbehandeling wordt afgestemd op hoe uw vermoeidheid zich uit en welke andere klachten aanwezig zijn. Iemand die moe en kouwelijk is, kan binnen de Chinese geneeskunde een ander patroon hebben dan iemand die zich zwaar en loom voelt of iemand die na ziekte onvoldoende herstelt.

Afhankelijk van het klachtenbeeld kan de behandeling onder andere gericht zijn op:

het ondersteunen van energie en belastbaarheid;
het ondersteunen van herstel na ziekte of langdurige belasting;
het verbeteren van slaap wanneer onvoldoende herstel een rol speelt;
het verminderen van spanning wanneer stress bijdraagt aan de vermoeidheid;
het ondersteunen van de spijsvertering wanneer weinig energie samengaat met maag- of darmklachten;
het verminderen van bijkomende klachten die het herstel beïnvloeden.

Acupunctuur vervangt daarbij geen behandeling van een onderliggende medische oorzaak. Bij bijvoorbeeld bloedarmoede, een schildklieraandoening of slaapapneu blijft behandeling of begeleiding daarvan belangrijk.

Wat kan Chinese kruidengeneeskunde doen bij vermoeidheid?

Chinese kruidengeneeskunde kan worden ingezet wanneer vermoeidheid onderdeel is van een herkenbaar TCM-patroon. Welke kruiden worden gebruikt, hangt daarom niet alleen af van hoeveel energie u heeft, maar ook van bijvoorbeeld uw slaap, spijsvertering, temperatuurgevoel en andere klachten.

Afhankelijk van het patroon kan een kruidenbehandeling gericht zijn op:

het aanvullen van Qi bij weinig energie en een verminderde belastbaarheid;
het voeden van Bloed wanneer vermoeidheid samengaat met bijvoorbeeld duizeligheid of bleekheid;
het ondersteunen van de spijsvertering wanneer energie en spijsverteringsklachten samenhangen;
het ondersteunen van de verwarmende functies bij vermoeidheid met duidelijke kouwelijkheid;
het verminderen van een zwaar en loom gevoel wanneer vochtregulatie volgens TCM een rol speelt;
het ondersteunen van herstel na langdurige belasting of ziekte.

Kruiden worden dagelijks ingenomen en kunnen daardoor ook tussen acupunctuurbehandelingen door worden ingezet. De samenstelling wordt aangepast aan het individuele klachtenbeeld en kan tijdens het behandeltraject veranderen.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar vermoeidheid?

Binnen de Chinese geneeskunde is vermoeidheid geen patroon op zichzelf. Er wordt gekeken naar welke functies volgens TCM onvoldoende zijn of waardoor energie niet goed beschikbaar is.

Een belangrijk begrip hierbij is Qi. Qi beschrijft verschillende functionele activiteiten van het lichaam en wordt onder andere verbonden met energie, beweging, ademhaling, spijsvertering en herstel. Wanneer onvoldoende Qi beschikbaar is, kan dit zich uiten in vermoeidheid, zwakte en een verminderde belastbaarheid.

Ook verschillende TCM-orgaansystemen kunnen een rol spelen. Deze zijn niet hetzelfde als de anatomische organen uit de westerse geneeskunde, maar beschrijven groepen lichaamsfuncties. De Milt wordt onder andere verbonden met de verwerking van voeding en het beschikbaar maken van voedingsstoffen en energie. De Longen spelen een rol bij ademhaling en Qi. De Nieren worden binnen TCM verbonden met de constitutionele basis, herstel en de reserves van het lichaam en kunnen vooral bij langdurige uitputting relevant zijn.

Daarnaast kan Bloeddeficiëntie samengaan met vermoeidheid en onvoldoende voeding van weefsels, terwijl een tekort aan Yang eerder gepaard gaat met kouwelijkheid en weinig activiteit. Bij Yin-deficiëntie kunnen vermoeidheid en onvoldoende herstel juist samengaan met onrust, droogte of warmte. Vermoeidheid hoeft bovendien niet altijd door een tekort te ontstaan: Damp kan volgens TCM een zwaar en loom gevoel veroorzaken.

Een herkenbare combinatie van deze kenmerken wordt een TCM-patroon genoemd. Meerdere patronen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn en niet iedereen met hetzelfde patroon heeft alle genoemde symptomen. Het patroon wordt vastgesteld op basis van het totale klachtenbeeld.

Veelvoorkomende TCM-patronen bij vermoeidheid

Qi-deficiëntie

Qi wordt binnen de Chinese geneeskunde onder andere verbonden met energie, activiteit en herstel. Bij Qi-deficiëntie staat vooral een algemeen gebrek aan energie en kracht op de voorgrond. Gewone activiteiten kunnen meer inspanning kosten en rust helpt vaak tijdelijk.

Veel voorkomende symptomen:

weinig energie;
snel vermoeid raken;
lichamelijke zwakte;
kortademigheid bij inspanning;
een zachte stem;
behoefte aan rust.

Dit patroon kan bijvoorbeeld voorkomen tijdens herstel na ziekte of een langdurige periode van belasting.

Milt-Qi-deficiëntie

Wanneer vooral de Milt-Qi verzwakt is, gaat vermoeidheid vaak samen met spijsverteringsklachten. Volgens de Chinese geneeskunde wordt voeding dan minder goed verwerkt en omgezet in stoffen die het lichaam nodig heeft voor energie en herstel.

Veel voorkomende symptomen:

vermoeidheid, vaak duidelijk na het eten;
weinig eetlust;
een opgeblazen gevoel;
zachte of brijige ontlasting;
spierzwakte;
een zwaar gevoel.

Dit patroon kan onder andere voorkomen wanneer langdurige vermoeidheid samengaat met functionele maag- of darmklachten.

Bloeddeficiëntie

Bloed heeft binnen de Chinese geneeskunde een voedende functie voor onder andere spieren, ogen, huid en mentale functies. Wanneer onvoldoende Bloed beschikbaar is, gaat vermoeidheid daarom vaak samen met andere tekenen van onvoldoende voeding.

Veel voorkomende symptomen:

vermoeidheid;
duizeligheid;
een bleke gelaatskleur;
hartkloppingen;
een droge huid of droge ogen;
concentratieproblemen;
soms lichte of onrustige slaap.

Een TCM-diagnose Bloeddeficiëntie is niet hetzelfde als bloedarmoede. Bloedarmoede kan wel vermoeidheid veroorzaken en moet waar nodig medisch worden onderzocht en behandeld.

Yang-deficiëntie

Yang vertegenwoordigt binnen de Chinese geneeskunde onder andere de verwarmende en activerende functies van het lichaam. Wanneer Yang onvoldoende is, staat naast vermoeidheid vaak duidelijke kouwelijkheid op de voorgrond.

Veel voorkomende symptomen:

sterke of langdurige vermoeidheid;
kouwelijkheid;
koude handen en voeten;
moeilijk op gang komen in de ochtend;
lichamelijke zwakte;
soms vocht vasthouden;
behoefte aan warmte.

Bij langdurige klachten kunnen vooral de functies van Milt en Nieren betrokken zijn.

Yin-deficiëntie

Yin vertegenwoordigt onder andere de voedende, bevochtigende en verkoelende functies van het lichaam. Bij Yin-deficiëntie kan iemand vermoeid zijn, maar tegelijkertijd moeite hebben om werkelijk tot rust te komen en te herstellen.

Veel voorkomende symptomen:

vermoeidheid;
innerlijke onrust;
lichte of verstoorde slaap;
een droge mond of keel;
warmtegevoel in de avond of nacht;
nachtzweten.

Dit patroon kan onder andere voorkomen bij langdurige belasting en in perioden waarin hormonale veranderingen samengaan met vermoeidheid en slaapproblemen.

Damp

Niet alle vermoeidheid wordt binnen de Chinese geneeskunde gezien als een tekort aan energie. Bij Damp staat vooral het gevoel centraal dat het lichaam zwaar en traag aanvoelt. De Milt speelt hierbij vaak een rol, omdat dit systeem betrokken is bij de verwerking en verdeling van vocht.

Veel voorkomende symptomen:

een zwaar of loom gevoel;
vermoeidheid;
een zwaar of mistig gevoel in het hoofd;
moeite met concentreren;
een opgeblazen gevoel;
zachte of plakkerige ontlasting;
soms verergering bij vochtig weer.

Damp kan tegelijkertijd voorkomen met bijvoorbeeld Milt-Qi-deficiëntie, waardoor iemand zowel weinig energie als een duidelijk zwaar en loom gevoel kan ervaren.

Vermoeidheid na ziekte of langdurige overbelasting

Na een infectie, operatie of andere periode van lichamelijke belasting kan het enige tijd duren voordat energie en belastbaarheid volledig terugkeren. Binnen de Chinese geneeskunde wordt dan gekeken welke functies tijdens de ziekte of herstelperiode verzwakt zijn en welke klachten nog aanwezig zijn.

Bij langdurige stress of overbelasting kan het beeld anders zijn. Slaap, mentale spanning, lichamelijke uitputting en spijsvertering kunnen elkaar beïnvloeden. De behandeling wordt dan afgestemd op de combinatie van klachten in plaats van alleen op het gevoel van vermoeidheid.

Bij Long COVID en ME/CVS is extra voorzichtigheid belangrijk wanneer inspanning leidt tot een duidelijke en soms vertraagde verergering van klachten. Dit wordt post-exertionele malaise (PEM) genoemd. In dat geval is het niet de bedoeling om activiteit steeds verder op te bouwen ondanks verergering; behandeling en dagelijkse belasting moeten rekening houden met de individuele belastbaarheid.

Prognose

Hoe snel vermoeidheid verbetert, hangt sterk af van de oorzaak, de ernst, de duur van de klachten en uw algemene gezondheid. Vermoeidheid na een korte periode van slaaptekort, ziekte of overbelasting heeft doorgaans een ander herstelverloop dan vermoeidheid die al maanden of jaren aanwezig is of onderdeel is van een chronische aandoening.

In het begin wordt meestal regelmatig behandeld en wordt gekeken hoe energie, slaap, belastbaarheid en eventuele bijkomende klachten reageren. De behandelfrequentie kan daarna worden aangepast aan het herstel.

Bij chronische aandoeningen zoals ME/CVS of Long COVID is het doel niet simpelweg om de belastbaarheid zo snel mogelijk op te bouwen. Het behandelplan wordt afgestemd op de individuele situatie en reguliere medische begeleiding blijft waar nodig onderdeel van de behandeling.

Contact

Heeft u last van langdurige vermoeidheid of weinig energie en wilt u weten of acupunctuur of Chinese kruidengeneeskunde iets voor u kan betekenen? Tijdens een eerste consult bespreken we uitgebreid hoe de vermoeidheid zich uit, wanneer deze is ontstaan en welke andere klachten aanwezig zijn. Ook slaap, inspanning, herstel, spijsvertering en relevante medische diagnoses worden meegenomen. Op basis daarvan wordt een behandelplan opgesteld dat aansluit bij uw persoonlijke situatie. U kunt direct online een afspraak maken of contact opnemen voor meer informatie.

Meer lezen

Hoe werkt acupunctuur?
Hoeveel behandelingen heb ik nodig?
Tarieven en vergoedingen
Veelgestelde vragen (FAQ)

Ga naar contact om direct een afspraak te maken!